2 ผลงานของกลุ่มอาเซียน

2  ผลงานของกลุ่มอาเซียน
2.1 โครงสร้างและกลไกการดำเนินงานของอาเซียน
2.2 ความสำคัญในการร่วมมือของอาเซียน ทั้ง 3 ด้าน
2.3 ผลจากการประชุมอาเซียนในรอบปีที่ผ่านมา 
2.4 ปัญหาและอุปสรรคที่สำคัญของอาเซียน 

สรุปการประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 24 และการประชุมอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง ณ ประเทศเมียนมาร์

เมียนมาร์ ระหว่างวันที่ 10-11 พฤษภาคม ณ กรุงเนปิดอว์ ภายใต้หัวเรื่อง“Moving Forward in Unity to a Peaceful and Prosperous Community” ทบทวนแผนการมุ่งเข้าสู่ประชาคมอาเซียนและเน้นย้ำประเด็นสำคัญ ที่จะต้องเร่งรัดดำเนินการเพื่อกำหนดทิศทางและวิสัยทัศน์อาเซียนในบริบทของประชาคมอาเซียนภายหลังปี 2558 โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การมุ่งมั่นส่งเสริมความร่วมมือในการสร้างสันติภาพให้กับภูมิภาค และเผชิญหน้ากับความท้าทายต่าง ๆ ทั้งจากปัญหาความมั่นคงในรูปแบบดั้งเดิม อย่างเช่น ข้อพิพาทเรื่องเขตแดน และรูปแบบใหม่ อย่างเช่น ปัญหาหมอกควันและสภาพอากาศเปลี่ยนแปลง ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

          การปฏิบัติตามปฏิญญาว่าด้วยแนวปฏิบัติของภาคีในทะเลจีนใต้ (DoC) ควรสอดคล้องกับหลักการกฎหมายทางทะเลที่ได้รับการยอมรับจากสากล การกระชับและขยายกระบวนการรวมตัวของอาเซียน ควบคู่ไปกับการลดช่องว่างการพัฒนาระหว่างชาติสมาชิก การเร่งดำเนินกิจกรรมในแผนงานการจัดตั้งประชาคมการเมืองและความมั่นคงอาเซียน (ASEAN Political-Security Community Blueprint) เพื่อผลักดันเป้าหมายร่วมกันของอาเซียนโดยเน้นเรื่องสำคัญ ๆ เช่น การส่งเสริมธรรมาภิบาล การจัดการกับปัญหาความมั่นคงในรูปแบบใหม่

   1.1 ที่ประชุมสุดยอดอาเซียน

          การประชุมสุดยอดอาเซียนหรือ ASEAN Summit นั้น คือการประชุมหัวหน้ารัฐบาลของประเทศสมาชิกอาเซียน เป็นการประชุมประจำปีที่จัดขึ้นภายใต้หัวข้อ เศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมของประเทศสมาชิกต่าง ๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้  มีวัตถุประสงค์เพื่อให้แนวทางในการดำเนินกิจกรรมความร่วมมือต่าง ๆ ของเหล่าสมาชิก และจัดว่าเป็นกลไกสูงสุดในการกำหนดนโยบายและแนวทางความร่วมมือของอาเซียน  โดยประเทศสมาชิกของอาเซียนได้ผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนกันเป็นเจ้าภาพในการจัดการประชุม ซึ่งการประชุมสุดยอดอาเซียนถูกจัดขึ้นเป็นครั้งแรกในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1976 หรือ พ.ศ. 2519 ที่จังหวัดบาหลี ประเทศอินโดนีเซีย  ซึ่งในการประชุมสุดยอดอาเซียนอย่างไม่เป็นทางการ ครั้งที่ 4 ที่สิงคโปร์ ที่ประชุมได้ เห็นชอบที่จะเรียกการประชุมครั้งต่อไปว่า "การประชุมสุดยอดอาเซียน (ASEAN Summit)" ซึ่งจะมีการประชุมทุกปี ทั้งนี้ ให้เน้นการหารือที่เป็นสาระและลดขั้นตอนด้านพิธีการลง
    โดยประเทศไทยได้เป็นเจ้าภาพครั้งแรกในการประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 5 ที่กรุงเทพมหานคร ซึ่งนับเป็นครั้งแรกที่ผู้นำของประเทศทั้ง 10 ประเทศในภูมิภาคได้มีโอกาสมาพบปะกันอย่างพร้อมเพรียง โดยได้มีการประชุมร่วมกันระหว่างผู้นำอาเซียน 7 ประเทศ กับผู้นำรัฐบาลกัมพูชา สปป. ลาว และเมียนมาร์ และที่ประชุมยังได้มีมติให้มีการพบปะหารือระหว่างผู้นำ รัฐบาลอาเซียนอย่างไม่เป็นทางการในระหว่างที่ไม่มีการประชุมสุดยอดอาเซียนด้วย ซึ่งได้จัดให้มีการประชุมสุดยอดอาเซียนอย่างไม่เป็นทางการ (ASEAN Informal Summit) ครั้งแรก เมื่อพ.ศ. 2539 ณ กรุงจาการ์ตา อินโดนีเซีย
           ในการประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 13 ซึ่งจัดขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2550  ณ ประเทศสิงคโปร์ เป็นครั้งสำคัญครั้งหนึ่งเนื่องจากในการประชุมครั้งนั้น ผู้นำอาเซียนได้เลื่อนการจัดตั้งประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนจากเดิมที่จะจัดตั้งขึ้นใน พ.ศ. 2563 ให้มาเป็น พ.ศ. 2558 เร็วขึ้นจากเดิม 5 ปี นอกจากนี้ ยังมีการตรากฎบัตรอาเซียนขึ้นเป็นกรอบทางสถาบันและกฎหมายอันมีผลใช้บังคับแก่ประเทศต่าง ๆ ที่เป็นสมาชิก ซึ่งนับเป็นก้าวย่างที่สำคัญในการก้าวเข้าสู่ประชาคมอาเซียนอย่างเต็มภาคภูมิ 

(ที่มา ■ คอลัมน์ AEC Pedia)