1.1 ที่ประชุมสุดยอดอาเซียน

          การประชุมสุดยอดอาเซียนหรือ ASEAN Summit นั้น คือการประชุมหัวหน้ารัฐบาลของประเทศสมาชิกอาเซียน เป็นการประชุมประจำปีที่จัดขึ้นภายใต้หัวข้อ เศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมของประเทศสมาชิกต่าง ๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้  มีวัตถุประสงค์เพื่อให้แนวทางในการดำเนินกิจกรรมความร่วมมือต่าง ๆ ของเหล่าสมาชิก และจัดว่าเป็นกลไกสูงสุดในการกำหนดนโยบายและแนวทางความร่วมมือของอาเซียน  โดยประเทศสมาชิกของอาเซียนได้ผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนกันเป็นเจ้าภาพในการจัดการประชุม ซึ่งการประชุมสุดยอดอาเซียนถูกจัดขึ้นเป็นครั้งแรกในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1976 หรือ พ.ศ. 2519 ที่จังหวัดบาหลี ประเทศอินโดนีเซีย  ซึ่งในการประชุมสุดยอดอาเซียนอย่างไม่เป็นทางการ ครั้งที่ 4 ที่สิงคโปร์ ที่ประชุมได้ เห็นชอบที่จะเรียกการประชุมครั้งต่อไปว่า "การประชุมสุดยอดอาเซียน (ASEAN Summit)" ซึ่งจะมีการประชุมทุกปี ทั้งนี้ ให้เน้นการหารือที่เป็นสาระและลดขั้นตอนด้านพิธีการลง
    โดยประเทศไทยได้เป็นเจ้าภาพครั้งแรกในการประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 5 ที่กรุงเทพมหานคร ซึ่งนับเป็นครั้งแรกที่ผู้นำของประเทศทั้ง 10 ประเทศในภูมิภาคได้มีโอกาสมาพบปะกันอย่างพร้อมเพรียง โดยได้มีการประชุมร่วมกันระหว่างผู้นำอาเซียน 7 ประเทศ กับผู้นำรัฐบาลกัมพูชา สปป. ลาว และเมียนมาร์ และที่ประชุมยังได้มีมติให้มีการพบปะหารือระหว่างผู้นำ รัฐบาลอาเซียนอย่างไม่เป็นทางการในระหว่างที่ไม่มีการประชุมสุดยอดอาเซียนด้วย ซึ่งได้จัดให้มีการประชุมสุดยอดอาเซียนอย่างไม่เป็นทางการ (ASEAN Informal Summit) ครั้งแรก เมื่อพ.ศ. 2539 ณ กรุงจาการ์ตา อินโดนีเซีย
           ในการประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 13 ซึ่งจัดขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2550  ณ ประเทศสิงคโปร์ เป็นครั้งสำคัญครั้งหนึ่งเนื่องจากในการประชุมครั้งนั้น ผู้นำอาเซียนได้เลื่อนการจัดตั้งประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนจากเดิมที่จะจัดตั้งขึ้นใน พ.ศ. 2563 ให้มาเป็น พ.ศ. 2558 เร็วขึ้นจากเดิม 5 ปี นอกจากนี้ ยังมีการตรากฎบัตรอาเซียนขึ้นเป็นกรอบทางสถาบันและกฎหมายอันมีผลใช้บังคับแก่ประเทศต่าง ๆ ที่เป็นสมาชิก ซึ่งนับเป็นก้าวย่างที่สำคัญในการก้าวเข้าสู่ประชาคมอาเซียนอย่างเต็มภาคภูมิ 

(ที่มา ■ คอลัมน์ AEC Pedia)